Chaostheorie

Nee, niet die van de wiskunde, al is die ook heel mooi. Mijn eigen, persoonlijke chaostheorie over mijn brein, dat van mijn dochter en wie weet ook van andere neurodiverse breinen.

“Mama, de meester werd vandaag een beetje boos. Omdat ik vragen stelde die niet te maken hadden met de les”. Daar kwam het toch min of meer op neer. En het is zo ongelooflijk herkenbaar.

Aftakken. Dat dat is wat ons brein doet. Constant. En ja, dat is soms echt fantastisch en soms echt super vermoeiend. En zo krijgen we vaak de titel van “out-of-the-box” denkers. Omdat wij binnen de paar seconden al buiten de lijnen van de verwachte denkpatronen zijn geschoten.

Bij alle info die binnenkomt en zelfs bij de info die buiten gaat, begint ons brein af te takken. Er komen dus niet gewoon 1 of 2 gedachten bij. Nee, soms wens ik dat het zo was. De informatie komt binnen, in gelijk welke vorm. En daarbij komt een gedachte. En die gedachte roept dan weer meteen een paar andere gedachten en ideeën op. En die brengen dan allemaal weer nieuwe gedachten, ideeën en vragen met zich mee. En verder en verder en verder… Dus wanneer iemand iets heeft gezegd, zit binnen de 30 seconden mijn hoofd ofwel helemaal vol, ofwel vaak compleet ergens anders omdat ik een lijn van aftakkingen ben gevolgd. Dus praat jij over je kat, dan antwoord ik misschien met iets over koffie, de zin van het leven, de Franse revolutie of mijn linker kleine teen.

En vaak wordt dat als bizar of moeilijk ervaren. Je bent een beetje raar, je hebt een bizar gevoel voor humor, mensen kunnen je opmerkingen of verhalen niet plaatsen. Ze denken dat je niet luistert of concentratiemoeilijkheden hebt. Je raakt vaak de draad van je verhaal of uitleg kwijt omdat een aftakking te verleidelijk was en je nu wel heel erg van het pad bent afgedwaald. Het overkomt me vaak… Ik vertel een verhaal of anekdote of ik wil mijn visie uiteenzetten en voor ik het weet zit ik ergens helemaal anders en is de oorspronkelijke clou achtergelaten, vergeten of verloren. Soms vind ik de weg terug. Dat vraagt best wel wat energie en inspanning. En soms ben ik het helemaal kwijt. En nu kan ik daar om lachen maar vroeger vond ik dat heel erg moeilijk. Ik lijk zo verstrooid! Ik ben zo chaotisch. Ik lijk niet op te letten maar ik let wel op. Ik vond de info die je juist gaf, het verhaal dat je vertelde zo interessant dat mijn brein besloot zich open te vouwen en een klein universum aan interessante paden te ontsluiten. En toen liep ik daarin een beetje verloren. Maar kijk welk interessant stukje ik daar vond! Welke vraag ik heb ontdekt en waar ik echt heel graag een antwoord op zou hebben zodat ik het kan inpassen in dat stukje universum. Soms wil ik dat zo graag delen of weten, dat ik het ertussen gooi. Want ik ben bang dat ik het anders misschien verlies tussen de aftakkingen. Want er is geen pauzeknop. Het is niet stil te zetten. Zeker niet als kind, puber, jongvolwassene.

Ik kan er ondertussen beter mee om. Ik heb de kracht ervan ontdekt en in sommige jobs kreeg ik zelfs de naam van creatieve denker. Ik kon oplossingen bedenken waar anderen niet opkwamen. Mogelijkheden zien waar anderen enkel de blokkade zagen. Maar het is ook moeilijk. Het is (extreem) moeilijk om op 1 ding te concentreren. Tenzij het om iets gaat wat mij (ons) echt interesseert. Dan duik ik in hyperfocus en vergeet ik de wereld. Dan duik ik het konijnenhol van dat onderwerp in en kan er uren in verdwijnen. Ik kan dan heel snel informatie verwerken of zaken aanleren en uitwerken. Maar daarbuiten is het dus soms huilen met de pet op. Zowel voor onszelf als de omgeving. Met name zoiets als een schoolomgeving.

Ik snap dat het voor de leerkracht niet zo evident is als jij een uitleg doet over gewervelde dieren en er komen dan vragen over het leven na de dood. Of over hoe verf wordt gemaakt. Of andere vragen die super willekeurig lijken. Maar het is niet met opzet. Het is echt een oprechte vraag. Eentje die op dat moment bijna een gat brandt in het brein van het kind/de persoon die die vraag net stelde.

Het is één van mijn grootste frustraties met ons schoolsysteem. Het is altijd heel erge en lange focus op 1 onderwerp. En als je een brein hebt dat graag 1 pad volgt, werkt dat prima. Maar met een chaos brein is dat de hel. Mijn dochter komt thuis en weet vaak niet meer wat ze geleerd heeft die dag. Want haar brein was ondertussen elders op stap. Studeervakken zijn een marteling. Ik heb geleerd de schijnbaar ongerelateerde vragen erbij te nemen en haar weer terug naar het onderwerp te sturen. En in korte stukjes te werken. 10 tot 20 minuten en dan weer even pauze. Haar brein laten freewheelen en haar liefst iets laten doen dat ze erg graag doet waardoor er weer focus ontstaat.

Maar als je ervoor openstaat, zijn we boeiende gesprekspartners. Je weet nooit waar je gaat eindigen. Wie weet wat je ontdekt en misschien trekt het jouw brein ook mee open. Of aanschouw eens een gesprek tussen neurodiverse mensen. Hoe diep ze kunnen duiken in iets. Hoe ze zich kunnen laten dragen door de wendingen van hun brein. Hoe ze zelf soms verbaasd kunnen zijn door wat er naar boven komt. En heb wat geduld met de aftakkingen. Of leid hen met zachte hand terug indien nodig maar weet dat er gauw genoeg weer een enthousiaste aftakking zal plaatsvinden. Het is nu eenmaal wie we zijn en hoe ons brein werkt.

Dit stukje zag er in mijn hoofd helemaal anders uit. Maar ik ben de aftakkingen gevolgd. En het bracht me iets moois. Dus laten we de diversiteit omarmen en vieren. Want zowel breinen die heel goed 1 pad kunnen volgen en heerlijk geordend zijn als breinen die wild aftakken en heerlijk chaotisch zijn, zijn nodig. Samen kunnen we de mooiste dingen in de wereld zetten. Zolang we maar open staan voor elkaar en een chaotisch brein niet proberen te veranderen in iets dat het echt niet kan zijn.