In de koolmijnen werden vroeger kanaries in kooitjes meegenomen. De kanaries waren immers gevoeliger dan de mensen als het om gevaarlijke gassen ging en waren dus de graadmeters voor gevaarlijke situaties. Wanneer de kanarie het loodje legde, was het hoog tijd voor de mensen om zich uit de voeten te maken.
De hooggevoeligen in onze maatschappij zijn onze kanaries. Zij geven aan wanneer we afdwalen en foute leef- en werkomgevingen creëren. Kinderen (en volwassenen) met ADHD hebben het moeilijk om de hele dag op een stoel te zitten en lessen te leren en te maken. Ze hebben het lastig om zich te concentreren voor langere periodes. Toch als het om iets gaat dat hen van nature niet aanspreekt of waar ze nog niet aan toe zijn. Want laat hen iets leren op eigen initiatief, laat hen bezig zijn met iets dat hen boeit en ze gaan moeiteloos in hyperfocus. Ze kunnen dan uren rond of met hetzelfde bezig zijn en op hun eigen manier zich zaken eigen maken. Maar tracht hen te forceren en over hun grenzen heen te gaan, en ze gaan in verzet.
Maar ons schoolsysteem bijvoorbeeld, verwacht dat alle kinderen hetzelfde leren op hetzelfde moment. Op dezelfde manier.
Ongeacht of het kind daar al aan toe is. Ieder kind ontwikkelt zich immers op zijn of haar eigen tempo. En wanneer dit tempo wordt gevolgd in plaats van de zaken te forceren, leren kinderen veel sneller en gemakkelijker en vooral met veel minder stress. Weg met schoolmoeheid en hallo leerplezier.
Ongeacht of het kind überhaupt wel iets heeft met de leerstof. Waarom kunnen kinderen niet sneller mee richting geven aan wat ze leren? Ze zullen vanzelf verbreden.
En ongeacht of de wijze waarop het wordt aangeleerd wel de manier is waarop het kind zaken opneemt en assimileert. Ons onderwijssysteem is nog steeds afgesteld op linkerhersenhelft dominante denkers. Woorddenkers dus. Terwijl ADHD’ers (net zoals de andere neurodiversen) rechterhersenhelft dominante denkers zijn. Beelddenkers dus. Hun perceptie kan bijzonder gedetailleerd, snel en accuraat zijn. Ze zien sneller het grote plaatje maar hebben moeite met de kleinere onderdelen te zien. Ze zullen ook andere oplossingen vinden en gebruiken en andere zaken als problematisch ervaren.
Kinderen met ADHD worden vaak, bijna altijd zelfs, als de ‘probleemkinderen’ bestempeld. Met name op school. Maar zij zijn de kanaries die aangeven dat er iets fundamenteels mis is met ons schoolsysteem. Het zijn geen probleemkinderen. Het is een problematisch onderwijssysteem. Een schoolsysteem dat zijn origine vindt in de industrialisering, de tijd van de opkomst van de lopende band. Zo veel mogelijk, zo snel mogelijk en zo goedkoop mogelijk hetzelfde product afleveren, was het nieuwe ideaal. In ons schoolsysteem is dat ook de basis: zoveel mogelijk hetzelfde eindproduct afleveren. Maar het gaat hier over mensen. Over kinderen die stuk voor stuk uniek en waardevol zijn. En door hen allemaal in dezelfde mal te proberen duwen, maken we hun originele vorm stuk. Waarom is er tegenwoordig een vloedgolf van burn-outs, depressies en chronische ziekten? Waarom gaan veel mensen gebukt onder zware stress? Waar is al de levensvreugde naartoe? Zou het continu onderdrukken van ieders eigenheid en eigen unieke talenten en vaardigheden daar niet heel sterk mee te maken kunnen hebben?
Wat als… we ieder kind zichzelf zouden kunnen laten zijn? Wat als we een leersysteem konden ontwikkelen waarin we kinderen begeleiden in hun zoektochten naar kennis en de ontwikkeling van hun vaardigheden? Wat als alle kinderen op hun eigen tempo zouden mogen en kunnen leren? Wat als kinderen van allerlei leeftijden, achtergronden, neurotypes, etc. door elkaar en van elkaar konden leren? Zouden onze kinderen en volwassenen dan niet veel sterker in hun schoenen en het leven staan? Zouden mensen dan niet veel vaker werk doen waar ze vreugde en energie uit halen? Zouden we niet veel meer van elkaar kunnen leren waardoor we ook als maatschappij sterker groeien en sterker staan? Darwin gaf het immers al aan. Het is maar door te evolueren en vooruit te gaan dat je als soort kunt blijven bestaan. En je kunt enkel leren van iemand die anders is dan jij. Laten we elkaars anders zijn dus omarmen en van elkaar leren. En laten we vooral luisteren naar de kanaries in onze samenleving. Laten we hen horen en van hen leren. Zodat uiteindelijk ook bij de mensen ieder vogeltje kan zingen zoals het gebekt is.
Buiten-gewoon 